تهران- خ سعدی جنوبی- کوچه ترابی گودرزی – ساختمان عزیزی – ط2-پ201 تلفن:89 85 93 33 ۰21

electrikalli-panel_1445_2022.jpg

تابلو برق صنعتی چیست و اجزا و انواع آن کدامست؟

تابلو برق صنعتی (Industrial electrical panel)

 تابلو برق صنعتی یک محفظه اصولا فلزی است که در آن تمامی قطعات و تجهیزات الکتریکی یا الکترونیکی کنترلی و حفاظتی و ملحقات آنها نصب می گردد. اندازه ی این محفظه بایستی با تعداد و حجم قطعاتی که لازم است برای تامین هدف نهایی درآن جای گیرد متناسب باشد.

تابلو های برق صنعتی در صنایع مختلف ازجمله صنایع تولیدی و کارخانه ها کاربردهای زیادی دارند و نقش مهمی را ایفا می کنند. آنها علاوه بر افزایش ایمنی، موجب ایجاد یک ساختار منظم برقی نیز می شوند. از این رو می توان برای این تابلوها کارکردهای مهم و مختلفی را برشمرد که ذیلا به برخی از آنها اشاره می شود.

  • افزایش طول عمر قطعات و تجهیزات و محافظت از آنها در برابر عوامل جوی اعم از برف و باران
  • افزایش ایمنی افراد به واسطه کاهش شانس برق گرفتگی یا شوک الکتریکی
  • تولید و توزیع برق مورد نیاز تجهیزات و قطعات
  • فراهم کردن شرایطی برای تقسیم مساوی برق در بین تجهیزات مختلف
  • جلوگیری از نشتی برق به واسطه وجود فیوز و یا قطع کننده مدار
  • و …

 تابلو برق صنعتی امری کاملا تخصصی است و نیاز به دانش و تجربه دارد بنابراین هر کسی از عهده آن بر نمی آید. افراد فعال در این حوزه باید به عملکرد تجهیزات برقی تسلط کافی داشته باشند. از این رو نباید سفارش تابلو برق صنعتی را به هر کسی سپرد و باید افراد متخصص و مجرب را پیداکرد.

تابلو برق صنعتی damoontech_ir

 

اجزای تشکیل دهنده تابلو برق صنعتی

یک تابلو برق متناسب با هدفی که در ابتدا برای دستیابی به آن طراحی و ساخته می شود از اجزای مختلفی تشکیل می شود که اکثرا از لوازم برق صنعتی هستند. برخی از این اجزا و تجهیزات در اکثر تابلو ها وجود دارند و برخی دیگر استفاده های خاص تری دارند. ذیلا به اجزای تشکیل دهنده این تابلو ها اشاره شده است.

1- کنتاکتور

یکی از تجهیزات برق صنعتی که ممکن است در تابلو ما به کار برده شود کنتاکتور است .این قطعه شرایطی را فراهم می نماید که بتوان از راه دور مدار فرمان را قطع و وصل کرد. در واقع کنترل از راه دور یک موتور سه فاز به یک رله با کلید اتصال قوی نیازمند است تا امکان ایمن کردن فشار جریان موتور فراهم گردد. برقراری این امکان توسط کنتاکتور صورت می پذیرد.

کنتاکتور

2- بی متال

اگر عبور جریان زیاد باشد این بخش دستور قطع شدن تابلو برق صنعتی را صادر می کند. همانطور که میدانید حفاظت از موتورها از اهمیت بالایی برخوردار است. به منظور جلوگیری از بروز ایرادات الکتریکی و صدمات مکانیکی احتمالی به موتور، ضروری است عملکرد غیرعادی آنها از طریق رله‌های حفاظتی اضافه‌بار حرارتی یا الکتریکی تشخیص داده شود. در کاربردهای ولتاژ پایین، بی‌متال وظیفه ی حفاظت موتور سه فاز در برابر اضافه بار را به دوش می کشد.

چیزی که در بی متال ها از آن به عنوان قطعه ی اصلی یاد می کنند از ترکیبی از دوفلز با جنس های متفاوت است و بر اساس اختلاف ضریب انبساط طولی دو فلز عمل می کند. چنانچه دمای بیش از حدی در مدار ایجاد شود ضریب انبساط طولی موجب می شود یکی از فلزها بیشتر خم شود و جریان را در مدار قطع کند.

بی متال

3- رله ها

رله ها وظیفه ی صدور دستور قطع شدن برق در هنگام بروز خطا را برعهده دارند و می توانند به خوبی از پس اینکار برآیند. البته رله ها می توانند وظایف دیگری را نیز به راحتی به انجام رسانند.

4- کلیدهای مختلف

کلیدهای مختلفی اعم از کلیدهای سلکتوری ، غلتکی ، بوش باتون ، میکروسوئیچ ، فلوتر سوئیچ و … در تابلوهای برق صنعتی استفاده می شوند. هرکدام از این کلیدها کارکرد و نقش خاص خودر را دارد و می تواند در تامین هدف نهایی موثر واقع شود. مثلا کلیدهای مینیاتوری زمانی که در شبکه شرایط غیرمترقبه ای مانند عبور جریان غیرمجاز یا اضافه بار رخ می دهد، به صورت خودکار مدار الکتریکی را قطع می نمایند.

5- تجهیزات اندازه گیری

به منظور اندازه گیری پارامترهای متغیری همچون آمپرمتر، ولت متر، فرکانس متر، کسینوس فی متر و … تجهیزاتی در تابلو برق های صنعتی تعبیه شده است.

تجهیزات تابلو برق صنعتی

6- ترانس (سی تی و ولتاژ یا پی تی)

در راستای افزایش یا کاهش ولتاژ از ترانس جریان (سی تی و ولتاژ یا پی تی) استفاده می شود. در واقع به منظور تنظیم ولتاژ جریان و توان از ترانس استفاده می شود.

7- فیوز

فیوزها از یک رشته سیم تشکیل شده اند که هنگام بروز اضافه بار ذوب میشوند و باعث قطع جریان می شوند. در واقع فیوزها به منظور حفاظت درمقابل جریان اضافی و اتصال کوتاه به کارمی روند و وظیفه ی قطع و وصل کردن جریان را برعهده دارند. بنابراین از مهمترین اجزای تشکیل دهنده تابلو برق به شمار می روند. فیوزها دارای انواع مختلفی می باشند که بر مبنای شاخصه هایی مانند میزان ولتاژ و نوع ساختمان قطع کننده دسته بندی می شوند.

8- ارتباطات

ارتباط شبکه از طریق سیم و کابل ها برقرار می شود که می بایست با میزان آنچه که عبور می دهند متناسب در نظر گرفته شوند. این بخش را ارتباطات می گویند.

9- شمش مسی

اگر جریان برقی که قرار است منتقل شود زیاد باشد به جای کابل از شینه یا شمش مسی استفاده می شود. درواقع  هدایت جریان الکتریکی به گونه ای که جریان به همه ی قطعات مورد نظر برسد وظیفه ی شمش مسی است. اصولا در جهت حفاظت از این شینه ها بر روی آنها طلقی نصب می شود. از ویژگیهای منحصر به فرد شمش مسی قابلیت انشعاب پذیری بسیار خوب آن است. این قابلیت موجب برتری آن نسبت به کابل ها شده  و با ایجاد سوراخ روی شمش مسی امکان انشعاب گیری بسیار خوبی فراهم می شود.

شمش مسی تابلو برق صنعتی

10- سافت استارتر

راه اندازی برخی از تابلو برق های صنعتی مستلزم استفاده از سافت استارتر است. سافت استارتر وظیفه راه اندازی موتور را بر عهده دارد. در حقیقت سافت استارتر زمانی به کار می آید که نمی توان تجهیزاتی که جریان راه اندازی بالایی دارند مانند موتورهای الکتریکی را به طور مستقیم راه اندازی کرد. زیرا اینکار ممکن است به موتور صدمه بزند.

11- سی تی (Current Transmitter)

در بخش های مختلف تابلو برق صنعتی کنترل جریان بسیار مهم و حیاتی است. برای کنترل جریان از سی تی استفاده می شود.

12- کلید حرارتی

کلید حرارتی وظیفه ی قطع جریان برق در هنگام اتصالات الکتریکی و افزایش فعالیت تجهیزات را بر عهده دارد. بنابراین می توان گفت این بخش می تواند به طور همزمان کار بی متال و فیوز را انجام دهد.

13- کنتاکت کمکی

بر روی کلید های حرارتی، کنتاکت کمکی نصب شده است. این بخش وظیفه ارسال هشدار به اپراتور را در هنگام قطعی به عهده دارد.

14- ترمینال

دو نوع ترمینال در تابلو برق های صنعتی به کار برده می شود. اولی ترمینال فرمان است که میکروسوئیچ ها و سنسورها را فعال و اطلاعات را به تابلو برق منتقل می کند. دومی ترمینال پاور است که جریان را به سمت دستگاه مصرف کننده منتقل می کند.

15- تایمر

مدت زمان قطع و یا وصل بودن ارتباط بین اجزا و قطعات توسط این وسیله تنظیم می شود. درواقع از تایمر ها به عنوان تنظیم کننده زمان ، بین دو عملکرد متفاوت در مدار استفاده می شود. تایمر ها بر مبنای عملکردی که دارند به انواع مختلفی تقسیم می شوند. به عنوان نمونه تایمر تاخیر در وصل،تایمر تاخیر در قطع، تایمر هفتگی و تایمر ماهانه از انواع تایمرهایی هستند که می توانند در تابلو برق صنعتی استفاده شوند.

تایمر درون تابلو برق صنعتی

16- پی ال سی

  PLC ها یا همان کنترل کننده های منطقی می توانند به منظور کنترل پروژه های در حال انجام و تامین اهداف نهایی در تابلو برق های صنعتی به کارروند.در واقع پی ال سی ها یک مینی کامپیوتر هستند که با نرم افزارهای خاص خود برنامه نویسی می شوند و به منزله ی قلب یک سیستم به حساب می آیند.

 

17- چراغ های هشدار دهنده

چراغ های سینگنال با هشدار دهنده به منظورنمایش  روشن یا خاموش بودن کلید، وارد شدن خازن به مدار و نمایش خطا به کار می روند . هرگاه هریک از چراغ های هشدار دهنده نصب شده روی در تابلو برق روشن شوند نشانه ی اخطار برای اپراتور به شمار می روند.

انواع تابلو برق صنعتی

تابلو برق صنعتی بر مبنای جنبه های گوناگونی همچون ساختار، محل نصب، ولتاژ و جنس به انواع مختلفی تقسیم شده است که به بررسی آنها می پردازیم.

انواع تابلو برق صنعتی بر اساس ساختار

یکی از تقسیم بندی هایی که برای تابلو برق های صنعتی صورت گرفته است تقسیم بر مبنای ساختار آنهاست. در این تقسیم بندی ما با انواع زیر رو برو هستیم.

تابلو برق متال انکلوزد

 این تابلو برق از یک بدنه فلزی ایستاده و سه محفظه جلویی، بالایی و پشتی تشکیل شده است. محفظه جلویی برای قرار گیری کلید برق یا مدار شکن تعبیه شده است. این در حالی است که از محفظه بالایی برای مونتاژ باس بار و از محفظه پشتی برای اتصال ترانسفورماتور جریان و کابل ها استفاده می شود. در ساختار متال انکلوزد از پارتیشن های فلزی استفاده شده است به همین دلیل می توان آنها را به زمین متصل کرد. از دیگر ویژگی های منحصر به فرد این تابلو برق ها، تعمیر و نگهداری آسان آنها است.

نوع متال کلد تابلو برق صتعتی

نوع متال کلد تابلو برق صنعتی در زیر مجموعه تابلو برق های متال انکلوزد قرار دارد. از این رو می توان ویژگی های خارجی آنها را مشابه یکدیگر دانست. اما در تابلو برق متال کلد برای تمامی اجزای داخلی از پوشش فلزی استفاده شده است. یعنی برای تمام اجزا محفظه جداگانه ای در نظر گرفته شده است. از طرف دیگر هر محفظه را می توان به صورت جداگانه به زمین متصل کرد.

تابلو برق کمپارتمنت

 این تابلو برق نیز در زیر مجموعه تابلو برق های متال انکوزد قرار می گیرد. تفاوت تابلو برق کمپارتمنت با سایر تابلو برق ها به استفاده از محفظه های مختلف برای تفکیک بخش های داخلی است. به همین دلیل به آن تابلو برق کمپارتمنت یا محفظه ای می گویند.

 کشویی (Withdrawable)

ساختار این تابلو برق ها، کشویی است و می توان از تعداد زیادی فیدر با مدارات کنترلی حجیم در آن ها استفاده کرد. تابلو برق کشویی نوع پیشرفته تر تابلوهای مدولار (تابلو برق کشویی و متحرک) است.  از محاسن این تابلو برق ها می توان به تعویض راحت فیدور اشاره کرد. همچنین امکان دسترسی پیدا کردن به بخش های کنترل موتور و مرکز قدرت در آن بسیار آسان است. از این رو این مدل تابلو برق صنعتی ایمنی بسیار بالایی دارد.

تابلو برق رک (Rack) یا قفسه ای

رک نیز مانند سایر تابلو برق ها از یک محفظه فلزی تشکیل شده است که می توان در آن تمامی تجهیزات همچون سرور، روتر، مودم، فایروال و …  را گنجاند. محفظه های تعبیه شده در این تابلو برق موجب شده است که تجهیزات شکل منظمی پیدا کنند. این تابلو برق ها تنوع بالایی از نظر رنگ، ابعاد، جنس و … دارند.

 سوینگ

تابلو برق سوینگ (Swing)  نیز از نظر ساختار شبیه تابلو برق رک است. با این تفاوت که درب آن شیشه ای و متحرک است.   درب شیشه ای متحرک این تابلو برق، شرایطی را برای دسترسی داشتن به تجهیزات پشت شبکه فراهم کرده است. به همین دلیل می توان به راحتی در مواقع بروز خطا اقدامات تعمیراتی را انجام داد.

 انواع تابلو برق صنعتی بر اساس محل نصب

 خارجی(Outdoor)

تابلو برق های خارجی از ولتاژ های بالا پشتیبانی می کنند به همین دلیل بهتر است محل نصب آنها در محیطی خارج از محوطه کارگاه باشد تا میزان آسیب احتمالی کاهش یابد.

 داخلی (Indoor)

نوع داخلی تابلو برق صنعتی زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که ولتاژ برق متوسط باشد. در حقیقت همانگونه که از نام این گونه تابلو برق پیداست در داخل مجموعه و اصولا در مکانهای مسقف به کارمی رود. این تابلو برق ها بیشتر برای مکان هایی که آلودگی هوا زیاد است مورد استفاده قرار می گیرند. تابلو برق های داخلی شامل تابلو برق متال انکلوزد (محصور شده با فلز) و متال کلد (روکش فلزی) می شوند.

انواع تابلو برق صنعتی بر اساس ولتاژ

یکی از انواع تقسیم بندی های تابلوهای برق صنعتی که از اهمیت به ویژه ای برخوردار است تقسیم بندی آن بر مبنای ولتاژ می باشد. در این تقسیم بندی، تابلو برق ها بر اساس محدوه ی سطح ولتاژ به انواع زیر تقسیم گردیده اند.

تابلو برق فشار ضعیف (low voltage – LV)

سطح ولتاژ تابلو برق فشار ضعیف زیر 1000 ولت می باشد. این نوع از تابلو ها را بر اساس ساختمان آنها به تابلو برق های دیواری، رک، ایستاده و میزی تقسیم می کنند. دلیل این تقسیم بندی نیز به این برمی گردد که جریان، سطح ولتاژ مصرفی و نیز محل نصب آنها می توانند تعیین کننده باشند.

 فشار متوسط (main voltage – MV) 

این تابلو ها برای سطح ولتاژ 1000 تا 36000 ولت تعبیه و استفاده می شوند و خود به انواع گوناگونی از تابلوهای برق  تقسیم می گردند.بدیهی است هر کدام از این زیر گروهها براساس استانداردهای مشخصی ساخته و عرضه می گردند. این استانداردها که عبارتند از: فشار متوسط زیر سطحی، پد شده (Pad-Mounted Switchgears)، عایق گاز (GIS)، متال اینکلوزد، فشار متوسط کشویی و فشار متوسط متال کلد.

تابلو برق فشار قوی (High voltage – HV)

سطح ولتاژ این تابلو ها بین 36000 تا 400000 ولت است. تابلو برق فشار قوی برای نگهداری به دقت بیشتری نسبت به سایر تابلوها هستند.از این رو باید از تجهیزاتی که از فاکتورهای مهم استاندارد برخوردار می باشند استفاده کنیم. یکی از موارد مهم در مورد تابلوهای برق، دمای تابلو می باشد که به منظور به تعادل رساندن دما و  خنک کردن آن از گاز SF6 استفاده می کنند. دلیل بهره بردن از این گاز نیز عدم واکنش پذیری آن است.

انواع تابلو برق صنعتی بر اساس جنس

  • فولاد ضد زنگ یا فولاد کربن: تابلو برق های فولادی مقاومت بالایی در برابر خوردگی، مواد شیمیایی، رطوبت، قارچ، باکتری ها و …. دارند.
  • آلومینیومی: سبکی، ارزانی، مقاومت بالا، انعطاف پذیری بالا و مقاومت بالا به تداخلات لکترومغناطیسی از ویژگی های تابلو برق آلومینیومی است.
  • پلی کربنات: تابلو برق های پلی کربنات سبک و غیر رسانا هستند. همچنین آنها مقاومت بالایی به اسید و خوردگی دارند.
  • فایبرگلاس: در محیط های گرم و مرطوب بهتر است از تابلو برق های فایبرگلاس استفاده شود زیرا بهترین کارایی را در این شرایط دارند.

انواع تابلو برق صنعتی بر اساس نحوه نصب

  • ایستاده (self-standing): این تابلو برق به صورت ایستاده در محل مورد نظر قرار می گیرد.
  • دیواری: تابلو برق دیواری به صورت توکار و روکار بر روی دیوار نصب می شود.

عوامل موثر بر قیمت تابلو برق صنعتی

قیمت تابلو برق صنعتی متاثر از عوامل بسیاری است که در زیر به بخشی از آنها اشاره می شود:

  • نوع تابلو برق
  • میزان ولتاژی که قرار است تابلو برق پشتیبانی کند
  • ابعاد تابلو برق
  • جنس آن
  • نحوه نصب
  • توکار یا روکار بودن
  • و ….

نکات مهم و اساسی در سفارش تابلو برق صنعتی

برای سفارش و حتی خرید یک تابلو برق لازم است که به نکات مهمی توجه داشته باشیم . عدم دقت نظر در این مورد می تواند خسارات جبران ناپذیری را برای ما در آینده به وجود آورد . این نکات به شرح زیر می باشند:

  • لازم است نوع تابلو برق بر اساس کاربردش انتخاب شود. این امر علاوه بر افزایش کارایی به صرفه جویی در هزینه ها نیز کمک می کند.
  • باید ولتاژ برق مصرفی تابلو برق مشخص شود زیرا هر تابلو برقی از یک ولتاژ تعریف شده ای پشتیبانی می کنند.
  • باید محل نصب تابلو برق نیز پیش از سفارش مشخص شده باشد.
  • لازم است به استانداردهای تعریف شده برای دستگاه اعم از استاندارد عدم نفوذ آب و گرد و خاک، تامین حفاظت دستگاه و … توجه ویژه ای شود.
  • خدمات پس از فروش تابلو برق از جمله فاکتورهای مهم دیگری است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
  • باید اعتبار شرکتی که قرار است از آن خرید صورت گیرد به صورت کامل مورد بررسی قرار گیرد.
  • برند تابلو برق بیانگر کیفیت آن است بنابراین نباید از این امر غافل شد.

نوآوری در ساخت تابلو برق

خاموش کردن تجهیزات و همچنین رفع خطاهای خط تولید دو فاکتور مهم و اثرگذار بر ایمنی سیستم های الکتریکی است. تابلو برق های صنعتی به واسطه ایفای این دو نقش، جایگاه مهمی را در این سیستم ها پیدا کرده اند. به همین دلیل علوم روز دنیا به جنبه های نوآورانه تابلو برق ها اهمیت بسیاری می دهد. ار این رو می توان شاهد عرضه محصولات جدیدی در این حوزه بود که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود.

تابلو های خلاء

در حال حاضر از این سیستم برای ولتاژهای متوسط استفاده می شود اما تلاش های بسیار زیادی در راستای پشتیبانی این تابلو برق ها از فشار های ولتاژ قوی صورت گرفته است. بنابراین می توان آنها را جایگزین های مناسبی برای تابلو برق های SF6 دانست زیرا میزان سازگاری آنها بالاتر است.

تابلو برق های ترکیبی

در این مدل از تابلو برق ها از ترکیبی از عایق هوا و عایق گاز (تابلو های فشار قوی) استفاده شده است.

تابلوهای برق هوشمند

از ویژگی های تابلو برق های هوشمند می توان به تحمل توسانات بیشتر در جهت ادغام انرژی تجدیدپذیر در شبکه اشاره کرد. این تابلو ها طرفداران بسیاری در بین صنعتگران مدرن گرا پیدا کرده اند.

در کنار موارد ذکر شده لازم است به این نکته اشاره شود که در طراحی تابلو برق های جدید به ابعاد کوچکتر آنها تاکید بسیاری شده است. در نهایت به چند نمونه از تابلو برق های صنعتی جدیدذیلا اشاره می شود:

تابلوهای خلاء مدولار فشرده

از ویژگی های این تابلو برق می توان به قدرت و پایداری بالا اشاره کرد. همچنین ایمنی آنها در سطح ایده آلی است.

تابلو جدید قدرتمند بی‌سیم و بدون باتری (OsiSense XCKW)

از این تابلو برق ها می توان در مکان هایی که امکان سیم کشی وجود ندارد، استفاده کرد.

تابلو انتقال بار خودکار نسخه پیشرفته (AV ATS)

این تابلو برق نسخه به روز و پیشرفته تابلو برق های عمودی است. در طراحی این مدل از تابلو برق ها به انتقال بار به صورت خودکار تاکید بسیاری شده است.

تاریخ :

مرداد 2, 1401

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد .

*